Vijetnam nije ostao usamljen u teritorijalnom sporu sa Kinom, koji se sve više rasplamsava. U najskorijem vremenu, u Južno Kinesko more će uploviti indijski ratni brodovi. Radi se o grupi razarača URO (dirigovana raketna odbrana). Ali, ni to još nije sve: krajem juna, iz Delhija su dolazila saopštenja da indijska vojnopomorska flota namerava da ozbiljno uđe i ostane u Južnom Kineskom moru na duže vreme. Indijska strana računa na to da tamo uspostavi svoje stalno vojno prisustvo.

Kineska flota u Južnom Kineskom moru

Prema zvaničnoj verziji vlade Indije, "ispunjenjem tog zadatka, ratna mornarica Indije će igrati znatno primetniju ulogu u regionu Jugoistočne Azije, kroz koji prolaze strateške pomorske linije".

Na taj način, Indija – kao jedan od glavnih konkurenata Kine u tom regionu – ima nameru da omete dalekosežne planove Kine da širi sferu svog uticaja. Nije nikakva tajna da Kina namerava da uspostavi potpunu kontrolu nad svim ostrvima u Južnom Kineskom moru. Trenutno, ona kontroliše Paracelska ostrva, koja je 1974. otela od Južnog Vijetnama, kao i manji deo arhipelaga Spretli. Zaoštrenost [teritorijalnog] spora se ne tumači samo važnošću pomorskih puteva iz Tihog u Indijski okean, nego i bogatstvom bioresusrsa Južnog Kineskog mora, kao i velikim rezervama ugljevodonika na dnu.

Konkretno – Vijetnam pruža indijskim vojnim brodovima mogućnost ukotvljavanja u vojnopomorskim bazama Nhatraneg i Halong. Uz to, Indija nudi Vijetnamu pomoć za povećanje njegove vojnopomorske sile izgradnjom brodova i obukom vijetnamskih ratnih pomoraca.

Stvar je u tome da Hanoj nije u stanju da se samostalno odupire kineskom pritisku na moru. To su na očigledan način pokazala događanja iz 1988, kada je Kinezima pošlo za rukom da okupiraju deo arhipelaga Spretli i da izvojuju ubedljivu vojnu pobedu nad vijetnamskom ratnom mornaricom. Od tada, razlika u moći ratnih mornarica Kine i Vijetnama je umnogostručena, i to na štetu Vijetnama. Pre nekoliko godina, vijetnamsko rukovodstvo je preduzelo mere da se ta razlika smanji. Konkretno: kupili su u Rusiji šest dizel podmornica. Ali, njihovo prisustvo nije moglo da zaustavi Kineze koji imaju daleko moćniju vojnopomorsku silu.

I tokom poslednjih pola godine, Kina aktivno pokazuje svoje mišiće – ne samo Vijetnamcima, nego i Filipincima – koji takođe imaju pretenzije na deo arhipelaga Spretli. Teritorijalni spor se toliko usijao, da se Manila obratila za pomoć Vašingtonu, a i sama je pokušala da sa Vijetnamom oformi zajednički front zbog suprotstavljanja "kineskoj pretnji".

Inače, vojnopomorska flota Kine danas definitivno prevazilazi vojnopomorske flote Vijetnama i Filipina uzete zajedno, i u slučaju ratnog sukoba šanse Manile i Hanoja na moru su minimalne.

U poslednje vreme, značajno su porasle šanse za takav scenario. Krajem maja su zategnutosti na linijama Kina-Vijetnam i Kina-Filipini znatno povećana. Sve strane su u problematičnu oblast uputile dopunske vojnopomorske snage. Vijetnamski premijer Ngujen Tan Zung je u vezi s tim, 14. juna, izdao dekret o rasporedu mobilizacije mornara u slučaju daljeg zaoštravanja konflikta sa Kinom.

Uostalom, Kina se – s obzirom na stanje snaga – toga uopšte ne plaši i demonstrira rešenost da uspostavi potpunu kontrolu nad arhipelagom Spretli. Dopunski impuls tome daju i visoke svetske procene vrednosti ugljovodonika s jedne strane, kao i odsustvo napretka u rusko-kineskim pregovorima o ceni za gas – s druge strane.

Zaista, uspostavljanje potpune kineske kontrole nad ostrvima Južnog Kineskog mora stvara ogromne probleme zemljama Južne i Jugoistočne Azije. Čak i u Indoneziji, da i ne govorimo o Maleziji i Filipinima, rastu strahovanja da Kina može iskoristiti arhipelag Spretli kao bazu za skok u zemlje južnih mora.

Što se tiče Indije, narastajuća kineska ekspanzija u tom regionu izaziva tako oštro indijsko protivljenje i iz drugog razloga. Jer – nedavno je njen protivnik, Pakistan, odlučio da Kini pruži vojnopomorsku bazu na svojoj obali. U slučaju daljeg jačanja Kine u Južnom Kineskom moru, Indija bi rizikovala da se nađe u krajnje nepovoljnoj strateškoj poziciji.

Ali, kada već govorimo o gužvi izazvanoj kineskom aktivnošću, ne smemo zaboravljati ni na "pevača iza kulisa": SAD igraju itekako bitnu ulogu u formiranju antikineskog saveza uz učešće Indije.

Na primer – još od decembra 2007. uticajni američki državni funkcioneri, uključujući i šefa CIA, redovno putuju u taj isti Vijetnam. Pod uslovima narastajućih pretnji od strane Kine, Vijetnam i SAD pokazuju namere da zaborave nekadašnje uzajamne uvrede. To još jednom podvlači da će, s obzirom na očekivanu vojnu demonstraciju Indije, vijetnamskim obalama doći i američki vojni brodovi.

Oni se neće ograničiti samo "posetama iz učtivosti", nego će u vijetnamskim vodama imati manevre. Razumljivo – to je već izazvalo nervoznu reakciju Kine, koja je pozvala SAD "da se ne meša u teritorijalne sporove u Južnom Kineskom moru". Međutim, teško da će taj uzvik uplašiti Amerikance, koji će paralelno sa pojačanom kineskom aktivnošću u tom regionu samo povećavati svoje mere da je ograniče. U suprotnom slučaju – ustupiće Kinezima strateški i geopolitički važnu teritoriju.

Sergej Balmasov

Pravda

Prevod s ruskog Vasilije Kleftakis

Nova srpska politička misao

20. jul 2011.

Pročitajte još i:

Knjigu Predraga Anđelića "Letač"

Šta je rešenje Vašingtona za rastuću moć Kine?